۰۱ مرداد ۱۳۹۶

Header ad
Header ad

گور دخمه

گور دخمه های بندر سیراف

گور دخمه ها یا دستکنده های بندر سیراف شهرستان کنگان واقع در استان بوشهر، مجموعه فضاهای چهار گوشی است که در دل صخره ها و بر سطح شیب دار به احتمال زياد کنده شده اند. گفتني است در برخی از آنها کارکرد تدفینی نيز مشاهده شده است.

گور دخمه بندر سیراف
اما عده اي دیگر از محققان این دستکنده ها را سازه های آبی قلمداد می کنند. تعیین کاربری دقیق این مجموعه ها نیازمند پژوهشبیشتر می باشد. احتمالا این مجموعه ها متعلق به اواخر دوره ساسانی و اوایل اسلام است.

گور دخمه های بندر سیراف

اين محوطه اولين بار توسط هيئت باستان شناسي انگليسي به سرپرستي دكتر وايت هاوس مورد حفاري قرار گرفت و مجموعه عظيمي از آثار تمدن ساساني – اسلامي از دل خاك بيرون كشيده شد.
گوردخمه كه به صورت طبيعي در شكاف‌هاي دره‌ها قرار دارند به وسيله سنگ و آجر خشكه چين يا با ملات گل پوشانيده شده‌اند فراواني اين گوردخمه‌ها نشانه آن است كه جمعيت زيادي اينجا زندگي مي‌كرده‌اند اينجا شهر آباد و پر رونق بوده است.

گور دخمه های بندر سیراف

قبور اسلامي
در جاجاي محوطه ما به قبور اسلامي برمي‌خوريم كه داراي اشكال خاصي هستند احتمالاً در دوره اسلامي این محوطه حالتي از تقدس گرفته به همين دليل قبور اسلامي در آن زياد است.

گور دخمه های بندر سیراف

كارشناسي وضعيت موجود و ارائه طرح مرمت
با توجه به پوشش دهي مرمت آثار سنگي كشور علي‌رغم كمبود امكانات بنا به درخواست معاونت حفظ و احياء سازمان ميراث فرهنگي و با توجه به اولويت‌بندي پيش‌بيني شده طرح مرمت گور دخمه ها گرديد.
سرفصل‌هاي طرح مصوب به شرح ذيل است:
الف: امور مربوط به حفاظت:
– تعيين حريم و ضوابط و ابلاغ حريم و آزادسازي عرصه.
– ايجاد هسته حمايتي در محل.
– انجام سم پاشي جهت از بين بردن درختچه‌ها وگياهان هرز در بنا.
ب: امور مربوط به پژوهش:
– انجام نقشه‌برداري (اندازه برداري دستي و فتوگرامتري و …)
– تصويربرداري دقيق، سياه و سفيد، رنگي، اسلايد و فيلم‌برداري.
– تعيين نقاطي براي ايجاد گمانه‌هاي آزمايشي (در صورت نياز به برداشت سنگ‌هاي فروريخته از بنا در پيرامون آن هماهنگي با هيأت مرمت الزامي است).
– آسيب شناسي.
– شناسايي معدني كه سنگ‌هاي اثر از آن استخراج شده و استخراج سنگ‌هاي كسري به روش سنتي.
– معرفي فن‌آوري برپايي آثار.

گور دخمه های بندر سیراف

مستندنگاري
مستندنگاري يكي از پيش‌نيازهاي بخش اجرائي و پژوهشي است. در مستندنگاري و آسيب‌شناسي انجام شده قطعه سنگ‌هاي بنا كدگذاري شده و شناسنامه وضعيت موجود هر رديف سنگ به صورت مجزا ارائه گرديده است. ترسيم دقيق مطابق با ابعاد وضعيت موجود با مشخص نمودن ميزان فرسايش‌هاي مختلف و ميزان نشست‌ها در جهات مختلف ثبت گرديده و محل اصلي نصب قطعات پراكنده و جابه‌جا شده مشخص و دخل تصرف‌ها و مرمت‌هاي صورت گرفته در بنا ثبت شده است.
در مستندنگاري وضعيت موجود سنگ‌هاي به كار رفته در محوطه، سعي شده آسيب‌هايي كه در اثر گذشت زمان به علت‌هاي مختلف روي سنگ‌ها ايجاد شده شناسايي و هر چه ديده مي‌شود ثبت گردد. در اين امر هر رديف از سنگ‌هاي تشكيل دهنده آرامگاه را با حروف لاتين نامگذاري نموده‌ايم و اضلاع آرامگاه از لحاظ جغرافيائي نماي شمال‌غربي را با حرف (N) و نماي جنوب‌غربي را با حرف (W) و نماي جنوب شرقي را با حرف (S) و نماي شمال شرقي را با حرف (E) معرفي نموده‌ايم و سنگ‌هاي هر رديف (محور) را از اولين سنگ شمال‌غربي شماره گذاري كرده و چون سطح بعضي از سنگ‌ها در دو ضلع و در بعضي محورها در سه ضلع ديده مي‌شوند براي نماي سر از حرف (P) مخفف گزينه (PLAN) و براي نما از حرف (E) مخفف گزينه (ELEVATION) استفاده شده است.

گور دخمه های بندر سیراف

E.N.D.1 آسيب‌شناسی
به طور كلي آسيب‌هاي وارده داراي علل و عوامل خاصي است. با توجه به بررسي صورت گرفته تاكنون و مطالعات و تحقيقات انجام شده مي‌توان عمده‌ترين عوامل فرسايشي و در كل آسيب‌شناسي تخصصي محوطه را به صورت ذيل بيان نمود.
الف ) ضعف‌هاي زمان احداث.
۱) احداث بنا در سطح شيبدار دشت.
۲) ناتمام ماندن اتصال قطعات با بست‌هاي فلزي.
۳) نبود سطح اتكاء مناسب و وجود فاصله بين قطعات.
۴) نوع تراش و چيدمان قطعات در نماي شمالي و جنوبي.
۵) عدم همخواني بستر با نوع سازه.
۶) عدم دقت در حجاري قطعات.

گور دخمه های بندر سیراف

آسيب‌ها انساني
سوداگران، مخالفان و بي‌توجه‌هان به ارزشمند بودن آثار گذشتگان در دوران مختلف به آثار تاريخي آسيب‌هاي جبران ناپذيري وارد نموده اند؛ آنچنان كه توللي در سال ۱۳۳۹ (۱۹۶۰ ميلادي) نوشته است «سنگ سنتوري جنوبي را جمعي از عشاير بيابانگرد فرود آورده و درشكسته‌اند. گفته مي‌شود كه به هدف دست يافتن به گنجي بوده كه به پندار ايشان در سقف مقبره جاي داشته و در راه انجام اين خيال به وسيله طناب پيچ كردن سنگ و استفاده از كشيدن دنباله طناب به مدد شتران زورمند بوده است دو شتر را نيز با در افتادن سنگ به هلاكت رسانيده اند.»

گور دخمه های بندر سیراف

رويش درختچه‌هاي وحشي
گياهان به دو گونه پست و عالي در تخريب سنگ‌ها موثرند. گياهان پست مانند گلسنگها كه با توليد اسيدهاي خالص، املاح مورد نياز خود را از سنگها به دست مي‌آورند و گياهان عالي مانند درخت‌ها و درختچه‌ها كه داراي ريشه‌هاي نيرومند و دائمي هستند و به نسبتي كه رشد مي‌كنند مانند گوه در داخل شكاف‌ها جا مي‌گيرند و فشار فيزيكي فوق‌العاده‌اي بر روي سنگ‌ها وارد نموده. رويش درختچه‌هاي وحشي در محوطه يكي از اصلي‌ترين عوامل جابه‌جايي قطعات به كار رفته در آثار است.

شكستگي‌ها
در قسمت‌هايي از سنگ كه رگه‌هاي خاكي يا سيليسي وجود دارد بر اثر فشار و ضربه‌هاي وارده و گاهاً عوامل اختلاف دما شاهد شكستگي و جداشدگي قطعات مي‌باشيم. اين شكستگي‌ها علاوه بر ايجاد فاصله بين قطعات روند انتقال بار به سطوح پاييني خود را داراي معايبي كرده است.

منبع نوشته: تموکن

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *