۲۶ آبان ۱۳۹۶

Header ad
Header ad

کوه نمک جاشک

کوه نمک جاشک

کوه نمک جاشک (گنبد نمکی دشتی)، یکی از بزرگ‌ترین و فعالترین و زیباترین گنبدهای نمکی ایران و خاورمیانه و از جاذبه‌های طبیعی استان بوشهر است که در بهمن سال ۱۳۸۶ بعنوان اثر طبیعی ملی فسیلی به عنوان یکی از مناطق چهارگانه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست به ثبت رسید.مهمترین خصوصیات بارز و متفاوت کوه نمکی جاشک به نوع نمکهای این کوه نمکی، گنبدها و غارهای منحصر به فرد، آبشارها، بلورها و … می‌توان اشاره داشت.

کوه نمک جاشک

موقعیت جغرافیایی

گنبد نمکی جاشک (دشتی) در بخش بردخون و بخش کاکی و حدفاصل دو شهرستان دیر و دشتی در استان بوشهر (در فاصله ۱۴۴ کیلومتری جنوب شرق بندر بوشهر) قرار دارد. این گنبد شمال روستای جاشک در شهرستان دیر (در فاصله ۶۰ کیلومتری شهر دیّر و ۲۴ کیلومتری شهر بردخون) و شرق روستای گنخک در شهرستان دشتی (در فاصله ۵۵ کیلومتری شهر خورموج و ۱۵ کیلومتری شهر کاکی) قرار دارد.

این گنبد نمکی در دل کوه جاشک چیزی مانده به انتهای شمالی آن جا خوش کرده و مرتفع‌ترین قسمت کوه را تشکیل می‌دهد. طول آن شمال شرقی به جنوب غربی می‌باشد. جنوب آن روستای جاشک (شهرستان دیر)، غرب آن روستای گنخک، شرق آن روستای کردلان و شمال‌شرقی آن روستای درویشی (شهرستان دشتی) قرار دارد.

گنبد نمکی جاشک

راه ارتباطی

دسترسی به سمت غرب گنبد نمکی با اتصال به جاده بوشهر – بندرعباس حدفاصل روستای جاشک (دیر) – گنخک (دشتی) که بوسیله جاده خاکی معدن قدیمی سنگ نمک که در منطقه فعالیت می‌کرده‌ است حاصل می‌شود و در ابتدای این جاده محیط بانی آن احداث گردیده است. راه دسترسی به سمت شرق گنبد بعد از پل روستای کردلان (دشتی) از طریق جادهٔ خاکی است که به کوهپایه‌های گنبد نمکی منتهی می‌شود.

گنبد نمکی جاشک

ویژگی‌ها

این گنبد یا کوه نمکی در دل کوه جاشک با ۱۲ کیلومتر درازا و ۴٫۵ کیلومتر پهنا جای دارد. وسعت گنبد در حدود ۳۶۶۶ هکتار بوده و ارتفاع قلهٔ آن ۱۳۵۰ متر از سطح دریا می‌باشد.

موقعیت خاص گنبد نمکی جاشک (دشتی) که باعث شوری آب رودخانه مند گشته‌است شاید تنها عامل زیان‌رسان به منطقه باشد زیرا رودخانه تا قبل از روستای باغان شیرین و قابل شرب و استفاده کشاورزی می‌باشد. اما پس از عبور از کنار گنبد و دور زدن آن آب رودخانه با درصد زیادی شوری همراه می‌شود که نشان از فعالیت زیاد گنبد و روان بودن آب آن تا بستر رودخانه مند می‌باشد و در فصل پر بارش آب رودخانه سطح دشت‌های چغاپور و دشتی را فراگرفته و به‌علت تبخیر زیاد نمک بر روی سطح خاک باقی‌مانده و باعث شوری زمین‌های منطقه می‌گردد.

گنبد نمکی جاشک

بررسی‌های علمی
گنبدهای نمکی در سطح وسیعی از ارتفاعات زاگرس و ایران مرکزی رخ‌نمون شده‌است بطوریکه قریب به ۱۱۴ گنبد نمکی در نواحی جنوب ایران بویژه در استان‌های هرمزگان و بوشهر دیده می‌شود.

پدیده‌های زیبای گنبد نمکی جاشک (دشتی) عبارت‌ند از:

رنگ سفید نمکهای طعام گنبد به منطقه جلوه‌ای زیبا بخشیده‌است به نحوی که از جاده کنگان – بوشهر به صورت یک کوه برفی زیبائی در بخش شرقی دشت برهنه ظاهر شده‌است. یخچالهای نمکی از جمله پدیده‌های زیبای این گنبد نمکی جاشک یا دشتی به شمار می‌رود و در ناحیه شمال غربی گنبد به وضوح دیده می‌شود این یخچالها که حاصل حرکت ثقلی توده‌های نمکی در جهت شیب زمین است در حاشیه کناره گنبد تشکیل می‌گردد و به دلیل مشابهت آن با یخچالهای یخی بدین نام شهرت یافته‌است. آبشارهای زیبای نمکی یکی دیگر از ویژگیهای گردشگری این گنبد نمکی است. این آبشارها که مسیر طبیعی جریان آب گنبد بوده‌است در فصول کم آبی به واسطه تبخیر کامل آب بلورهای زیبای نمکی ضخیمی در جهت جریان و بویژه در مسیر آبشارها ایجاد شده‌است و منظره تماشائی آبشار نمکی را ایجاد نموده‌است. این پدیده در اواسط بهار تا تابستان و پائیز دیده می‌شود. غارهای نمکی یکی دیگر از جلوه‌های تماشائی این گنبد نمکی است. این غارها که بر اثر انحلال رسوبات نمکی ایجاد می‌شوند در جای‌جای گنبد دیده می‌شود. در بخش‌های داخلی این غارها بلورهای نمک به صورت استالاگمیت و استالاکتیت جلوه‌ای دیدنی به غارها بخشیده‌است. فرسایش آبی ایجاد شده بر نمکهای گنبد آثار زیبا و تماشائی را بر پهنه گنبد ایجاد نموده‌است. این آثار به صورت فرسایش پنجه‌ای یکی از آثار زیبای ژئو مورفولوژیکی را ایجاد نموده‌است. تخت دیو یکی از زیباترین پدیده‌های زیبای فرسایشی این گنبد نمکی است که به دلیل اختلاف در میزان فرسایش پذیری سنگها به صورت ستونهایی در میان نمکهای گنبد ظاهر شده‌اند. بلورهای نمک و بسیاری کانیهای غیرسیلیکاته نظیر پیریت و فلورین با تنوع رنگ و جلای فلزی و غیرفلزی آنان خیره کننده است. گنبد نمکی میزبان کانیها و بلورهای فراوانی است که در پهنه گنبد گسترده‌اند. تنوع رنگ نمکهای صنعتی گنبد شگفت‌انگیز است. رنگهای متنوع قرمز، قهوه‌ای، سفید، زرد، سیاه و نارنجی نمکها یکی از ویژگی گنبد نمکی جاشک (دشتی) است.

نمک‌های سازنده این گنبد مربوط به سری هرمز بوده که به دلیل چگالی کم نمک نسبت به سنگ‌های پیرامونی و وجود گسل کازرون-قطر و لرزش‌های مکرر ناشی از آن، در اواخر دوره پرکامبرین و اوایل پالئوزوئیک تشکیل شده است. در حالی که این گنبد نمکی در حال بالا آمدن است، عوامل فرسایشی به‌تدریج از ارتفاع آن می‌کاهند. یکی از زیباترین پدیده‌های زیبای فرسایشی گنبد، «تخت دیو» می‌باشد که به دلیل اختلاف در میزان فرسایش‌پذیری سنگ‌های گنبد به صورت ستون‌هایی در میان نمک‌های گنبد ظاهر شده است.

تخت دیو

اثر طبیعی ملی (سازمان حفاظت محیط زیست)
کوه نمک جاشک یا گنبد نمکی جاشک (دشتی) یکی از بزرگ‌ترین و فعالترین و زیباترین گنبدهای نمکی ایران و خاورمیانه و از جاذبه‌های طبیعی استان بوشهر به عنوان اثر طبیعی ملی فسیلی از مناطق چهارگانه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست در بهمن سال ۱۳۸۶ به ثبت رسید که اکنون در اختیار محیط زیست قرار گرفته که محیط بانی آن در نزدیکی روستای جاشک از توابع دهستان آبدان شهرستان دیر قرار دارد. مهمترین خصوصیات بارز و متفاوت کوه نمکی جاشک به نوع نمکهای این کوه نمکی، گنبدها و غارهای منحصر به ‌فرد، آبشارها، بلورها و… می‌توان اشاره داشت.

کوه نمک جاشک

اثر طبیعی (سازمان میراث فرهنگی)
گنبد نمکی جاشک همچنین ۸۸اُمین اثر طبیعی است که توسط سازمان میراث فرهنگی در ۲۰ بهمن ۱۳۸۹ در فهرست میراث طبیعی ایران قرار گرفت.

گنبد نمکی جاشک

کوه نمکی جاشک، زیباترین گنبد نمکی خاورمیانه

گنبد نمکی جاشک در استان بوشهر، یکی از بزرگ‌ترین، فعال‌ترین و زیباترین گنبدهای نمکی ایران و خاورمیانه است.
کوه نمک یا گنبد نمکی جاشک در استان بوشهر با دارا بودن چشم‌اندازهای زیبای زمین‌شناسی، انواع سنگ‌های مختلف، غارهای طبیعی و طبیعت بکر درون آن‌ها، آبشارکوه‌ها و آویزه‌های نمکی نه تنها چشم هر بیننده‌ای را برای تفریح و کوهنوردی به طرف خود جلب کرده بلکه بهترین محل مطالعه برای محققان علاقه‌مند به علم زمین‌شناسی است.
گنبد نمکی جاشک در استان بوشهر، با وسعت یک‌هزار و ۳۶۶ هکتار و ارتفاع یک‌هزار و ۳۵۰ متریکی از بزرگ‌ترین ، فعالترین و زیباترین گنبدهای نمکی ایران و خاورمیانه است.
رنگ سفید نمک‌های طعام گنبد به منطقه جلوه‌ای زیبا بخشیده‌است به نحوی که از جاده کنگان – بوشهر به صورت یک کوه برفی زیبائی در بخش شرقی دشت برهنه ظاهر شده‌است.
کوه نمکی جاشک به عنوان اثر طبیعی ملی استان بوشهر در سال ۸۸ به ثبت رسیده و اکنون در اختیار محیط زیست قرار گرفته است.
مهم‌ترین خصوصیات بارز و متفاوت کوه نمکی جاشک به نوع نمک‌های این کوه نمکی، گنبدها و غارهای منحصر به فرد، آبشارها، بلورها  می توان اشاره کرد.
گنبد نمک جاشک ، پدیده شگفت انگیزی از رنگ و شکل غارها، قندیل‌ها، ستون‌ها و رودهای جاری از نمک است.
رنگین کمان رنگ‌ها و اشکال گوناگون در گنبد نمکی جاشک پدیدار است.
‌وجود بلورهای زیبای سیلیکاته و فسفاته با جلای فلزی و غیرفلزی با تنوع رنگ‌ها پدیده شگفت انگیز و متحیر کننده‌ای است که کمتر جایی می‌توان همانند آن را به نظاره نشست.
این رنگ‌ها در هر فصلی تغییر می‌کنند که این خود شگفتی این منطقه را نشان می‌دهد.
قندیل ها به اشکال متفاوت، به قدری زیبا تشکیل شده‌اند که اغلب غارها با استفاده از اشکال همین قندیل‌ها نامگذاری شده‌اند مانند غار انگوری  که در درون آن قندیل‌های فراوان به صورت خوشه‌های انگور از سقف و دیواره غار آویزان شده‌اند.
وجود قندیل‌های سفید و یک دست به صورت شاخه‌های نبات از سقف غار آویزان شده اند و نظر تماشاگران را به خود جلب می‌کنند.
گذشتگان به خوبی با این نوع درمان آشنا بوده‌اند، آن‌ها کسانی را که دچار بیماری‌های تنفسی مثل سینوزیت، آسم و برونشیت می‌شدند، به درون غارهای نمکی می‌بردند تا با تنفس هوای آن جا بیماری شان بهبود یابد البته امروزه علم دلیل این امر را متوجه شده، هوای داخل غارهای نمکی سبب می‌شود تا مجاری تنفسی بیمار باز شود.
البته فقط با تنفس هوای این کوه نمک نیست که درمان به وجود می‌آید، دیدن این زیبایی‌ها نیز روح انسان را نوازش می‌کند.
گنبد نمکی جاشک در فاصله ۱۴۴ کیلومتری جنوب شرق بندر بوشهر قرار دارد ،این گنبد حد فاصل دو شهرستان دیر و دشتی همجوار روستای جاشک است.
کوه نمک جاشک که تشکیل گنبد شمال غربی به جنوب شرقی بوده از سمت غرب به روستای گنخک و روستای جاشک کشیده شده و از سمت شرق از روستای باغان تا روستای درویشی ادامه دارد و راه دسترسی به گنبد از سمت شرقی از فاصله ی ۳ کیلومتری بعد از روستای گنخک از طریق جاده خاکی معدن قدیمی سنگ نمک که در منطقه فعالیت می‌کرده است و از سمت شرقی گنبد بعد از پل روستای کردلان جاده ی خاکی را به سمت گنبد پیش گرفته تا به پای کوهپایه‌های گنبد برسیم.
قله این کوه نمکی ۱۳۵۰ متر از دشت اطراف خودبالاتر است.
این کوه زیبا و منحصر به فرد ۱۲ کیلو متر درازا و ۴٫۵ کیلو متر پهنا دارد.
وسعت گنبد نمکی جاشک در حدود ۳ هزار و ۶۶۶ هکتار بوده و ارتفاع قله  آن ۱۳۵۰ متر از سطح دریا است.

گنبد نمکی دشتی

پوشش گیاهی و حیات وحش
سطح گنبد نمکی دشتی از لحاظ پوشش گیاهی تقریبا در اغلب نقاط به دلیل درصد بالای نمک تهی از هر نوع رویش بوده اما در برخی از نقاط گنبد وجود مناطق بزرگ و کوچک آهکی به چشم می‌خورد که بر روی این سطوح گیاهانی مانند گون، گیشدارا و قیج و همچنین در فصل زمستان و بهار انواع گیاهان یک‌ساله روی سطح آهکی گنبد را پوشانده و زیبای خاصی را به آن منطقه می‌بخشد.
از نظر حیات وحش در فصل تابستان که معمولا از اواخر 
اردیبهشت در منطقه آغاز و تا پایان مهرماه ادامه دارد، خالی از حیات وحش است به جز چند گونه از مارمولک‌ها و خفاش‌ها که ساکنان دائمی گنبد محسوب می‌شوند. گنبد نمکی به خاطر قرار گرفتن در مسیر سلسله کوه زاگرس و بین دو کوه شیرین که دارای چشمه‌های آب شیرین است.گنبد از نظر گردشگری دارای جاذبه‌ها و قابلیت‌های فراوان است که از آن جمله می‌توان به آبشارهای نمکی، غارهای نمکی، نمک چال‌ها و یخچال‌های نمکی، تخت دیو یا دودکش جن، دره گل کلم، چشمه‌های نمکی، نمک‌شارها و نمک‌فشان‌ها و سطح زیبا و رنگارنگ گنبد اشاره کرد.

کوه نمک استان بوشهر

دره گل کلم شگفت‌انگیزترین بخش گنبد است
آبشارهای طبیعی در مسیر طبیعی آب راه‌های گنبد و در کوهپایه های پایین دست به شکل های مختلف و در اندازه های متفاوت زیبای خاصی به منطقه بخشیده است و در فصل گرم به واسطه تبخیر زیاد آب، بلورهای نمکی ضخیمی در مسیر آبشارها ایجاد کرده که با لغزش آب بر روی بلورهای نمکی و تابش آفتاب منظره ای شگرف و زیبا ایجاد می شود.
یخچال‌های نمکی از جاذبه‌های خاص گنبد نمکی دشتی هستند که در سطح شیب‌دار و حرکت ثقلی توده‌های نمک و در جهت شیب گنبد و به صورت پلکانی تشکیل شده‌اند و در سطح خود با اشکالی زیبا و رنگ‌های متحیرانه‌ای را به وجود آورده‌اند.
دره گل کلم را شگفت‌انگیزترین بخش گنبد است، سطح آن یک‌دست با نمکی که به صورت گل کلم در آمده فرش شده است و نمک‌ها به صورت غنچه‌هایی کنار هم باز شده و به صورت کاملاً زیبایی درآمده‌اند.
هیئت کوهنوردی شهرستان دشتی با کشف غارهای نمکی در سال ۸۶ و پیمایش آن‌ها و معرفی این پدیده باعث توجه جامعه کوه نوردی و گردشگری به گنبد نمکی دشتی شد ولی می‌طلبد تا با توجه بیشتر ضمن حفاظت بهتر از این پدیده طبیعی، شرایطی فراهم شود تا صنعت گردشگری نیز در منطقه رونق گیرد.

کوه نمک دشتی

منبع نوشته:لیست مناطق چهارگانه وبگاه سازمان حفاظت محیط زیست ، کوه نمکی جاشک شهرستان دیر و شگفتی‌های آن پایگاه خبری دیّر ، محمد حسین‌زاده، پژوهشگر برجسته محیط زیست استان بوشهر: کوه نمک جاشک دیر تنها اثر طبیعی ملی بوشهر است خبرگزاری فارس ، کوه نمکی جاشک شهرستان دیر و شگفتی‌های آن پایگاه خبری دیّر محمد حسین‌زاده، پژوهشگر برجسته محیط زیست استان بوشهر: کوه نمک جاشک دیر تنها اثر طبیعی ملی بوشهر است خبرگزاری فارس ، جعفری، سید محی الدین ، گردشگری زمین‌شناسی در استان بوشهر ، بوشهر: نشر، ۱۳۸۳.جعفری، سید محی الدین ،  بندر سیراف دهکده گردشگری خلیج فارس ، دومین همایش ملی خلیج فارس، تهران: نشر ۱۳۸۵ ، مجمع دانش آموختگان استان بوشهرمجمع دانش آموختگان استان بوشهر ، گنبد نمکی دشتی عروس کوه‌های جهان مند نیوز ، خبرگزاری تسنیم ، خبرگزاری مهر

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *