۰۱ مرداد ۱۳۹۶

Header ad
Header ad

قلعه دختر

قلعه دختر لاور ساحلی

قلعه دختر لاور ساحلی در ضلع شرقي جاده ساحلي بوشهر و مشرف به روستاي لاور ساحلي در ۸۲ كيلومتري خورموج، مركز شهرستان دشتي و ۱۱۰ كيلومتري بوشهر واقع شده است. اين اثر ارزشمند تاريخي مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است. براي ديدن اين قلعه لازم است حدود نيم كيلومتر در دل كوه هاي كم ارتفاع و زيباي ساحلي كوهنوردي كنيد. اگرچه پس از ديدن آن ضمن تحسين عظمت و شكوه شگفتي قلعه و ترك آن با دلي پر از حسرت و درد نه تنها از زحمت كشيده شده، احساس پشيماني نخواهيد كرد، بلكه خاطراتي دلنشين را به ارمغان خواهيد برد.

قلعه دختر لاور ساحلی

این بنا احتمالاً از شمالی ترین نقاط بندر باستانی نجیرم بوده است. باتوجه به موقعیت جغرافیایی این بنا و اشراف کامل آن به خلیج می توان گفت دیدبانان از آن استفاده می کرده اند تا اگر از سمت دریا حمله ای شود زود مطلع شوند.
قلعه دختر از سمت غرب به ساحل زیبا و آرام خلیج فارس مشرف است و از سمت شرق به کوه مند منتهی می‌شود و در پرتگاهی تند و بسیار تیز قرار دارد. اگر سمت شرق روستای لاور و گلستان نگاه دقیقی به کوه مند بیندازیم آثار و بقایای این قلعه بر تیغ کوه مشهود و پیدا است و هنوز هر چند از زمان ساخت آن شاید قرن‌ها گذشته باشد ولی نشان از استواری و عظمت در چند ستون باقی مانده قسمت غربی آن هویدا است.در جلوی قلعه چهار ستون قرار داشته‌است که جز آثار یکی بقیه ریزش کرده. در برجک غربی قلعه که در واقع طبقه فوقانی قلعه بوده‌است چند سوراخ مستطیل شکل برای دیده بانی یا پرتاپ تیر توپ خانه به بیرون بوده‌است که امروزه این چند سوراخ مذکور پوشانده شده‌است و این شاید صیادان محلی و شکارچیان وحوشی مثل بز و کل و یا پرندگان در همین سال‌ها زمانی که برج‌های قلعه سالم بوده به عنوان پناه گاهی استفاده می‌کردند آنجا را پوشانده‌اند. قلعه به جز طبقه فوقانی بقیه زیر خاک رفته‌است به گفته اهالی محل سقف چند اتاق آن هم تا سال‌های پیش سالم بوده ‌است ولی اکنون بر اثر بارندگی شدید از بین رفته‌است. با توجه به آثار باقی مانده دو غار که هنوز تحقیقی راجع به آنها نشده‌است به روستاهای لاور و گلستان منتهی می‌شده‌است که آثار این غارها در حیاط منزل یکی از اهالی روستای گلستان هنوز دیده می‌شود و این دو غار از قلعه آغاز و به این دو روستا منتهی می‌شده ‌است. یک راه کاملا هموار و صافی به طول یک کیلومتر تا دریا قرار داشته که شاه دختر بدون کمترین زحمتی خود را به ساحل می‌رسانده‌است. ساختمان قلعه از نوعی سنگ رسوبی و ساروج ساخته شده‌است. در نزدیکی قلعه سرزمین یا به اصطلاح امروزی پارکی که گل نرگس در آن زیاد می‌روئیده قرار داشته‌است که به همین خاطر آن را پارک نرگس می‌نامیده‌اند برای آبیاری پارک آب انبارهای مخصوصی وجود داشته‌است که اثار سه تای آنها در کنار قلعه پیداست.
چنین گفته شده که این مکان محل فرمانروایی زنی قدرتمند بوده که سالها بر لاور و اطراف حکومت کرده‌است. این قلعه اکنون خرابه‌ای بیش نیست.

قلعه دختر لاور ساحلی

نقش ديده باني
جانمايي اين قلعه به گونه اي است كه در نقطه كور ساحل و بر روي كوه هاي كم ارتفاع ساحلي كه شيب كمي روبه دريا دارند ساخته شده است و با آنكه از داخل قلعه محدوده اي نيم دايره شكل به شعاع چند كيلومتر كاملاً تحت نظر باشد به گونه اي كه بدون چشم مسلح كوچكترين حركتي بويژه از سمت دريا قابل رؤيت و رديابي است اما عكس آن قلعه از پايين دست و از سمت دريا در معرض ديد نيست.
اين چشم انداز چنان تصويري شگفت انگيز و بديع را به وجود مي آورد كه براي هر بينده اي مي تواند خاطره انگيز باشد و او را به شوق و شگفتي و تحسين وادارد.
چنين جانمايي به افراد درون قلعه كمك مي كرده است كوچكترين حركت هاي احتمالي تا فاصله چند كيلومتري از ساحل را زير نظر داشته باشد.

قلعه دختر لاور ساحلی

نقش تدافعي
اين نقش محتمل ترين نقشي است كه مي توان براي چنين قلعه مستحكم و نفوذ ناپذيري متصور بود.
قلعه به گونه اي طراحي و ساخته شده است كه ۳ طرف آن صخره هاي غيرقابل دسترسي قرار گرفته است و طرف ديگر آن نيز به كوه هاي كم ارتفاع منتهي مي شده است كه عبور از اين سمت نيز به راحتي امكانپذير نبوده است.
قلعه هم از لحاظ طبيعي و هم از حيث نوع مصالح و طراحي آن از استحكام كافي برخوردار بوده است.
در چهار گوشه قلعه چهار برج قرار داشته است. اين چهار برج به وسيله دالان هايي با ديوارهايي به عرض بيش از يك متر به هم ارتباط داشته اند.
در حال حاضر فقط ديوار ضلع غربي به همراه ۲ برج جنوب غربي و شمال غربي آن سالم مانده است و ديوار ضلع شمالي كه نيمه سالم است در خطر ريزش كامل قرار دارد. در ديوار غربي قلعه همچنين سوراخ هايي زوايه دار تعبيه شده اند كه از آن براي تير اندازي استفاده مي شده است.

قلعه دختر لاور ساحلی

نقش پشتيباني
نقش پشتيباني تكميل كننده دو نقش و كاربردهاي ديگر اين قلعه بوده است.
در مواقع جنگ و درگيري افراد درون قلعه مي توانستند از آنجا به نيروهاي درون شهر و ساحل كمك برسانند و آنها را در برابر دشمن حمايت، تقويت و پشتيباني كند.

قلعه دختر لاور ساحلی

معماري قلعه
با توجه به ميزان بالاي تخريب اتاق ها و ديوارها و همچنين عدم بررسي كاوش دقيق علمي و باستان شناسي نمي توان به طور قطع و يقين در مورد معماري آن سخن گفت اما آنچه از همان خرابه ها به چشم مي آيد اين است كه قلعه از سنگ هاي تراش خورده وهم اندازه از جنس ساروج ساخته شده است.
موقعيت و معماري اين قلعه بي شباهت به قلعه فلك الافلاك خرم آباد نيست با توجه به خرابه هاي موجود به نظر مي رسد اين قلعه نيز هم چون قلعه فلك الافلاك داراي ۲ حياط مجزاي غربي و شرقي بوده است.
در هر قسمت اتاق هاي متعددي وجود داشته است كه بيشتر آنها در قسمت غربي قرار داشته است.
از اين ۲ آب انبار كه كاملاً سالم مانده اند براي ذخيره و نگهداري آب استفاده مي شده است.
در ضلع غربي قلعه نيز آبراهي قرار دارد كه در نهايت به يك سد ساروجي منتهي مي شود.
آب اين سد را از طريق يك دالان دست ساز كه در دل غربي ترين قسمت اين رشته كوه كنده شده، به دشت وسيعي كه اين رشته كوه را به ساحل زيباي خليج فارس وصل مي كند هدايت مي كردند.
اين دالان در دو طبقه ساخته شده است كه قسمت زيرين آن به علت جريان آب حالت طبيعي خود را از دست داده است اما طبقه فوقاني آن كه حالت اوليه خود را حفظ كرده است و هنوز جاي تيشه هاي سازندگانش به خوبي مشخص است بيننده را به ياد دالان هاي كلات يا آتشكده مند كه در چندكيلومتري اين قلعه قرار دارد مي اندازد.
در سمت ديگر دالان نيز سكوي نسبتاً وسيعي قرار گرفته است كه كاركرد آن چندان مشخص نيست با اين حال مي توان دو احتمال را براي آن در نظر گرفت.
اول اين كه اين سكو در حكم ديوار دفاعي در پايين دست قلعه ساخته شده است كه دسترسي افراد عادي و مهاجم را به دالان و قلعه سخت تر مي كرده است و دوم آنكه از اين سكو براي انجام مراسم خاص مانند نيايش، سان و … استفاده مي شده است.

قلعه دختر شهرستان دشتی

این اثر در تاریخ ۹ اردیبهشت ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۸۳۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

منبع نوشته: هادی اخلاقی روزنامه ایران ، ویکی پدیا ، mond.ir

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *